Spółka zawsze ma do czynienia z efektem dźwigni, ponieważ niezależnie od wielkości każde przedsiębiorstwo oprócz kosztów zmiennych (zmieniających się proporcjonalnie do kosztów sprzedaży) ponosi koszty stałe (występujące niezależnie od kosztów sprzedaży). W analizie finansowej dźwignia jest proporcją kosztów stałych w strukturze kosztów przedsiębiorstwa. Zarówno koszty stałe, jak i dźwignie, dzieli się na operacyjne i finansowe. Koszty stałe związane są z działalnością operacyjną, inwestycyjną i finansową. Dźwignia wynikająca z kosztów stałych związanych z działalnością operacyjną nazywana jest dźwignią operacyjną, a z działalnością finansową – dźwignią finansową. Znany wzór na wyliczenie dźwigni operacyjnej, a mianowicie różnica przychodów netto ze sprzedaży i kosztów zmiennych, podzielona przez zysk operacyjny, w praktyce nie zawsze się sprawdza. Stabilne oszacowanie dźwigni wymaga znajomości rachunku zysków i strat co najmniej z dwóch okresów sprawozdawczych. Procentowa zmiana zysku operacyjnego będzie się równać procentowej zmianie przychodów netto ze sprzedaży. Obydwa rodzaje wymienionych wyżej dźwigni wyrażają zależność między ryzykiem, a stopą zwrotu. Istnieją wyraźne zależności – im większy udział kosztów stałych w przedsiębiorstwie, tym mocniejszy wpływ dźwigni operacyjnej na wynik przedsiębiorstwa.  Na czym polega efekt dźwigni? Wraz z wzrostem kosztów stałych w strukturze kosztów spółki, rośnie jej ryzyko. Im większa dźwignia, tym większe ryzyko działalności, a także wyższe zyski. Z tego względu podnoszenie dźwigni przez Zarząd często ma na celu podwyższenie zarobków spółki.